Rad se oslanja na Bowlby-jevu teoriju afektivnog vezivanja, u skladu sa pretpostavkom da kvalitet afektivne vezanosti u detinjstvu predviđa kasnije psihološko funkcionisanje osobe, te da samoubistvo, kao autodestruktivni čin, može biti posledica nesigurne vezanosti. Cilj ovog rada bio je utvrditi da li se pacijenti, koji su ispoljili suicidalno ponašanje, češće svrstavaju u neki od nesigurnih obrazaca vezanosti, u odnosu na zdrave ispitanike bez suicidalnih tendencija. Istraživanje je provedeno u Specijalnoj bolnici za psihijatriju u Sokocu, a uzorak je činilo 80 ispitanika muškog pola, svrstanih u dve grupe: grupu suicidalnih pacijenata (N1=40) i grupu zdravih, nesuicidalnih ispitanika (N=40). Kratkim, strukturiranim upitnikom napravljenim za potrebe ovog istraživanja, prikupljeni su podaci o subjektivnom doživljaju majke i oca. Ispitivanje porodične afektivne vezanosti provedeno je modifikovanim Brennanovim upitnikom, za procenjivanje porodične afektivne vezanosti (Stefanović-Stanojević, 2005). Za testiranje razlika između grupa korišćen je χ² test. Rezultati pokazuju da postoji statistički značajna razlika između ispitivanih grupa i to tako, da su se ispitanici iz grupe suicidalnih, značajno češće svrstavali u nesigurno-okupirani i nesigurno-plašljivi obrazac vezivanja (χ²(3)=23,928; p=0,000) i češće su odrastali uz prezaštićujuću, agresivnu ili majku sa psihičkim problemima (2(3)=28,976; p=0,000), dok razlike u odnosu na doživljaj oca nemaju statističku značajnost (2(2)=3,436; p=0,179).

Modern people have embraced plants as a source of useful bioactive compounds. As such, plants with medicinal properties have become essential components in human life. The purpose of this study was to investigate the phytochemical profile of the extract of Dioscorea steriscus tubers obtained from Zimbabwe. Phytochemicals were extracted from tubers of D. steriscus using aqueous acetone. UV-Visible Spectrophotometry, Fourier transform infrared (FTIR) spectrometry and highperformance liquid chromatography (HPLC) techniques were used to determine the phytochemical profile of the tuber extract. The yield of phytochemicals extracted from D. steriscus tubers was found to be 6.38 %. The presence of bioactive compounds possessing phenyl, organic hydroxyl, amine, carboxyl, carbonyl, acyl, alkyl and aromatic functional groups was confirmed using UVVisible and FTIR analysis. The presence of substantial amounts of vanillic acid and kaempferol in D. steriscus tubers was confirmed using HPLC analysis. In support of the ethnobotanical values of Dioscorea species, the study confirmed the presence of potent phytochemicals in the extract of D. steriscus tubers obtained from Zimbabwe.

Simulation in the production process represents the implementation of processes in real-time and space. Current trends are heading towards the implementation and expansion of various types of automated delivery systems in many industrial enterprises. These efforts are supported by requirements to increase reliability, reduce operating costs and time as well as meet operational schedules. The present article pays attention to the use of simulations, which are supporting tools in ensuring the operation of the production process, focusing on the evaluation and planning of the material flow. The first part of the paper presents a theoretical description of problems in the area of application of simulation tools in the production process with a subsequent focus on material flow analysis. The core of the paper presents a description of the analysis of approaches to material flow assessment, using supportive simulation tools in line with the ideas of business digitization. At the end of the article, the overall evaluation and summary of the issue are described.

The goal of this research is to determine possibility of investing individual personal financial assets in investments funds in Republic of Srpska and does households have financial assets that can be invested. In this research capital market of Republic of Srpska is represented, the structure and organization of Banja Luka Stock Exchange, and legal framework for investment fund management companies. The volume of activity in investment funds is shown in presentation of activity Banja Luka Stock Exchange, following with the assumed reasons of current status.

Marketing in tourism is a systematic Korupcija je jedan od najdestruktivnijih i najkompleksijih problema današnjice, a njene poslјedice negativno utiču na poslovanje preduzeća, političku stabilnost zemlјe i standard stanovništva. Na globalnom nivou korupcija predstavlјa značajnu barijeru u međunarodnoj trgovini. Ukupni troškovi prevara teško da će se objektivno sagledati, a posebno će biti teško izračunati indirektne štete koje prouzrokuju prevare. Neke prevare neće biti nikada otkrivene. Procjenjuje se da prosječno organizacije u svijetu gube 5% godišnjih prihoda radi prevara. Mala smanjivanja troškova zbog prevara mogu značajno da povećaju profit organizacije. Vlade mnogih država donijele su nacionalne programe borbe protiv korupcije. Implementiranje antikorupcionih programa u mnogome zavisi od razvijene svijesti i etičke kulture u preduzećima. Međunarodna organizacija za standardizaciju razvila je standard ISO 37001- Sistem menadžmenta za borbu protiv korupcije. Međunarodni standard omogućava organizacijama svih vrsta sprečavanje, otkrivanje i rješavanje korupcije usvajanjem politike protiv podmićivanja, imenovanjem osobe koja će nadgledati poštivanje mjera za podmićivanje, obukom, procjenom rizika i dubinskom analizom projekata i poslovnih saradnika, provođenjem financijskih i komercijalne kontrole, te uspostavljanje postupaka izvještavanja i istrage. Pružajući globalno priznat način za rješavanje destruktivnih kriminalnih radnji koje pretvaraju bilijon dolara prljavog novca svake godine, ISO 37001 direktno se bavi jednim od najrazornijih i najizazovnijih svjetskih problema i pokazuje predan pristup suzbijanju korupcije. U radu je predstavlјeno istraživanje nivo korupcije u Bosni i Hercegovini, koje je poređeno sa nivom korupcije u drugim zemlјama, kao i korelacija sa globalnim indeksom konurentnosti. Na kraju rada predstavlјena je metodologija za projektovanje i uvođenje sistema menadžmenta za borbu protiv korupcije u preduzeću. Rezultati istraživanja donose nove naučne činjenice i saznanja u borbi protiv korupcije i metodološki postupak za implementiranje sistema menadžmenta za borbu protiv korupcije u preduzeću.

Even though pesticides constitute a very essential component of improved and modern agriculture, the abuse of pesticides has brought substantial poisoning worldwide, especially in developing countries. This review investigates the possible sources by which people are exposed to pesticides worldwide and the impact on their livelihood. The group who often are exposed to these chemicals includes, farm workers, children, farmers, and family members who have direct link to the pesticide application sites as well as persons who are exposed to these pesticides through the domestic use of waterbodies and consumption of foodstuff or crops sprayed with these pesticides. Central to this review is the critical discussions of the different scientific research findings on health effects and risks related to pesticides usage. Again, organophosphates and organochlorines pesticides are found in most of the pesticide contaminated sites and can remain in soil and waterbodies for a longtime. This work has also provided cases of incidence of carcinogenicity in humans, as a result of pesticides use. We concluded that, breeding or developing insect tolerant or resistant crops may curb the profuse use of pesticides in agriculture.

The research was carried out from April to July 2019, in Republika of Srpska. The sample was suitable. It was made up of
294 respondents aged between 15 and 73. The average age of the respondents was 22,92 years. Male respondents numbered 120 or 40,82%, and females 174 or 59.18%. Independent variables are gender and age. The dependent variable is the level of the cognitive component of the social attitude. Milosavljevic's Skala PARADOKHIP & BM-2006-02-26 was used to examine the levels of cognitive component of the social attitude. The aim of the research was to verify the hypothesis about the paradoxical Relationship of cognition and non-cognition in the cognitive component of the social attitude, according to which a greater scope of the cognitive component of the social attitude corresponds to an even greater extent of the experience of non-cognition (not-knowing) and vice versa. It has been confirmed that the greater scope of cognition in the cognitive component of the social attitude corresponds to an even greater extent of the experience of noncognition, regardless of the gender of the respondents. With the aging, there is also a growing awareness that a greater scope of cognition in the cognitive component of the social attitude corresponds to an even greater extent of the experience of noncognition, and the existence of statistical significance (p<.05) has been confirmed between the categories of subjects aged 15- 18 and 24-73.

U radu opisujemo, prvi put na ovim prostorima, psihološke profile aktera mobinga u vojnoj sredini. Akteri mobinga u vojnoj sredini su nešto specifičniji profili ličnosti nego u civilnom sektoru. Do sada se uglavnom govorilo o moberu i žrtvi mobinga. Mober je psihopatske strukture ličnosti i najčešće je na komandnom formacijskom mjestu, ali to nije pravilo. Žrtva mobinga je najčešće na nižem formacijskom mjestu u vojnoj hijerahiji i uglavnom su to potčinjeni članovi kolektiva.Žrtve su u najvećem broju slučajeva, među najsposobnijim, najstručniji u okviru formacijskog mjesta i svog VES-a1. Motivisani su za vojni poziv i imaju visok motiv za postignućem. Vole svoj posao i reaguju na stimulativne mjere. To su starješine koje izazivaju zavist kolega, pošteni, koji se strogo drže vojnih propisa. U svom radnom vijeku su, zbog svojih rezultata, više puta nagrađivani i pohvaljivani. Na povjerenim poslovima i radnim zadacima, ispoljavaju pedantnost u radu, poštuju rokove izvršenja zadataka, striktno se drže vojnih propisa, inovacija u radu i samoinicijativnosti. Posebno je interesantan još jedan profil, koji spada u aktere mobinga, a koji do sada nije spominjan u teoriji i praksi: to su imitatori mobera. Oni predstavljaju „sigurnosni kordon“ mobera, grupu za podršku. Uglavnom su to, psihološki gledano, jednostavne strukture ličnosti. Kada uđu u „posao imitatora“, tada često svoja zapažanja prevode na jezik sopstvenog interesa. Njima se dozvoljavaju povremena odstupanja u vojničkom ponašanju. Među imitatorima mobera ima starješina, koji su u prošlosti imali vojničkih „grijehova“, tako da ih mober zaista „drži u šaci“. Rad je koristan za vojne psihologe, a naročito starješine na komandnim pozicijama, koji na osnovu iznijetih činjenica, mogu lako da prepoznaju aktere mobinga u vojnom kolektivu i da na osnovu tih saznanja preduzmu adekvatne mjere prevencije.

U radu će biti izvršena komparativna analiza vodećih ERP sistema otvorenog koda. Na početku će biti opisan pojam ERP sistema otvorenog koda, prednosti i nedostaci u odnosu na vlasničke ERP sisteme sa aspekta fleksibilnosti, cene proizvoda, troškova održavanja i korisničke podrške. Biće izvršena analiza faktora koji imaju uticaj na opredeljenje za ERP sisteme otvorenog koda i komparacija četiri rešenja - Compiere, ADempiere, Odoo i Openbravo. Za svaki od njih biće prikazane funkcionalnosti, korišćene tehnologije, prednosti i nedostaci upotrebe. Nakonprikaza svakog od rešenja biće izvršeno njihovo poređenje po različitim kriterijumima sa ciljem olakšavanja procesa odlučivanja i odabira optimalnog ERP sistema. Neki od kriterijuma poređenja biće funkcionalnosti, korišćena tehnologija, cena proizvoda, troškovi održavanja, korisnička podrška i kastomizacija. Na kraju rada biće iznet zaključak kao sumarni rezultat istraživanja.

Upravljanje bankarskim resursima je složeno i zavisi od više faktora. Stoga pojedinačni faktor, bez obzira koliko bio značajan, nije dovoljan da se racionalno upravlja ovim resursima. S obzirom da su resursi banke različiti i da ih sve nije moguće, niti potrebno držati pod kontrolom, banka se obično koncentriše na njihove najznačajnije kategorije. S tim u vezi banka mora prvo da definiše poslovnu politiku kao sredstvo za ostvarivanje postavljenih ciljeva, budući da njih nije moguće ostvariti ako se racionalno ne upravlja bankarskim resursima. Osim internih faktora, bankamora da respektira makroekonomske okolnosti i institucionalni okvir monetarne politike i faktore koji djeluju na fokusiranom tržišnom segmentu. Poslovna politika banke mora biti prilagodljiva i efikasna, ali i da odražava stabilnost, što podrazumijeva da se poštuju faze u njenom donošenju i da se pravilno kvantificiraju unutrašnji faktori, a vanjski anticipiraju. S obzirom da su veličina banke i geografski obuhvat primarnih plasmana, organizacija, planiranje i drugi elementi poslovanja u ingerenciji nosilaca upravljanja bankarskim resursima, oni su sa internog aspekta posmatrano ključni elementi za definiranje poslovne politike banke.