Modern people have embraced plants as a source of useful bioactive compounds. As such, plants with medicinal properties have become essential components in human life. The purpose of this study was to investigate the phytochemical profile of the extract of Dioscorea steriscus tubers obtained from Zimbabwe. Phytochemicals were extracted from tubers of D. steriscus using aqueous acetone. UV-Visible Spectrophotometry, Fourier transform infrared (FTIR) spectrometry and highperformance liquid chromatography (HPLC) techniques were used to determine the phytochemical profile of the tuber extract. The yield of phytochemicals extracted from D. steriscus tubers was found to be 6.38 %. The presence of bioactive compounds possessing phenyl, organic hydroxyl, amine, carboxyl, carbonyl, acyl, alkyl and aromatic functional groups was confirmed using UVVisible and FTIR analysis. The presence of substantial amounts of vanillic acid and kaempferol in D. steriscus tubers was confirmed using HPLC analysis. In support of the ethnobotanical values of Dioscorea species, the study confirmed the presence of potent phytochemicals in the extract of D. steriscus tubers obtained from Zimbabwe.

Simulation in the production process represents the implementation of processes in real-time and space. Current trends are heading towards the implementation and expansion of various types of automated delivery systems in many industrial enterprises. These efforts are supported by requirements to increase reliability, reduce operating costs and time as well as meet operational schedules. The present article pays attention to the use of simulations, which are supporting tools in ensuring the operation of the production process, focusing on the evaluation and planning of the material flow. The first part of the paper presents a theoretical description of problems in the area of application of simulation tools in the production process with a subsequent focus on material flow analysis. The core of the paper presents a description of the analysis of approaches to material flow assessment, using supportive simulation tools in line with the ideas of business digitization. At the end of the article, the overall evaluation and summary of the issue are described.

The goal of this research is to determine possibility of investing individual personal financial assets in investments funds in Republic of Srpska and does households have financial assets that can be invested. In this research capital market of Republic of Srpska is represented, the structure and organization of Banja Luka Stock Exchange, and legal framework for investment fund management companies. The volume of activity in investment funds is shown in presentation of activity Banja Luka Stock Exchange, following with the assumed reasons of current status.

Development and implementation in mechanical engineering practice of integrated information systems for control of technological processes of manufacturing products is the main driver of economic growth of developed countries. The priority of modern engineering technology is to provide the specified operational characteristics of products in accordance with the accuracy parameters, set by designer and quality of surface layers in contrast to achieving the minimum technological cost with maximum performance for traditional approaches. Technological providing of the main operational characteristics of the product (bearing strength, wear resistance, fatigue strength, joint strength etc.) require a systematic approach, which consists in the investigation of real physical processes at submicroscopic, microscopic and macroscopic levels of research, and step- by-step tracking required parameters at all stages of the Product Life Cycle from the position of technological inheritability. It is proposed to use the method of LM-hardness to control the quality of the structure of the material from castings in the design of functionally-oriented processes. The magnitude of the technological damage of the product material serves as a criterion for optimization when choosing a variant of surface treatment of the casting. A method for providing experimental studies of castings of aluminium alloys has been developed. On the basis of the carried-out experimental researches the rational route of processing of surfaces of casting is chosen.

Marketing in tourism is a systematic Korupcija je jedan od najdestruktivnijih i najkompleksijih problema današnjice, a njene poslјedice negativno utiču na poslovanje preduzeća, političku stabilnost zemlјe i standard stanovništva. Na globalnom nivou korupcija predstavlјa značajnu barijeru u međunarodnoj trgovini. Ukupni troškovi prevara teško da će se objektivno sagledati, a posebno će biti teško izračunati indirektne štete koje prouzrokuju prevare. Neke prevare neće biti nikada otkrivene. Procjenjuje se da prosječno organizacije u svijetu gube 5% godišnjih prihoda radi prevara. Mala smanjivanja troškova zbog prevara mogu značajno da povećaju profit organizacije. Vlade mnogih država donijele su nacionalne programe borbe protiv korupcije. Implementiranje antikorupcionih programa u mnogome zavisi od razvijene svijesti i etičke kulture u preduzećima. Međunarodna organizacija za standardizaciju razvila je standard ISO 37001- Sistem menadžmenta za borbu protiv korupcije. Međunarodni standard omogućava organizacijama svih vrsta sprečavanje, otkrivanje i rješavanje korupcije usvajanjem politike protiv podmićivanja, imenovanjem osobe koja će nadgledati poštivanje mjera za podmićivanje, obukom, procjenom rizika i dubinskom analizom projekata i poslovnih saradnika, provođenjem financijskih i komercijalne kontrole, te uspostavljanje postupaka izvještavanja i istrage. Pružajući globalno priznat način za rješavanje destruktivnih kriminalnih radnji koje pretvaraju bilijon dolara prljavog novca svake godine, ISO 37001 direktno se bavi jednim od najrazornijih i najizazovnijih svjetskih problema i pokazuje predan pristup suzbijanju korupcije. U radu je predstavlјeno istraživanje nivo korupcije u Bosni i Hercegovini, koje je poređeno sa nivom korupcije u drugim zemlјama, kao i korelacija sa globalnim indeksom konurentnosti. Na kraju rada predstavlјena je metodologija za projektovanje i uvođenje sistema menadžmenta za borbu protiv korupcije u preduzeću. Rezultati istraživanja donose nove naučne činjenice i saznanja u borbi protiv korupcije i metodološki postupak za implementiranje sistema menadžmenta za borbu protiv korupcije u preduzeću.

Primjena pametnih IoT (Internet of Things) rješenja u gradovima i stambenim ili poslovnim objektima ali i u ruralnim i zabačenim područjima je u stalnom porastu i dolazi do sve većeg izražaja. Proces digitalizacije u svim sferama društva napreduje uz primjenu pametnih rješenja kontinuiranim umrežavanjem uređaja, informacija i ljudi uz razvoj tehnologije koja to omogućava na jednostavan način, toliko jednostavan da će postojanje i upotreba IoTbiti podrazumijevana kao električna energija ili televizija. U ovom radu je analiziran sistem upravljanja pametnim zgradama, za prikazan princip rada bez izričitog izbora tehnologije. Izbor tehnologije i platforme najviše zavisi od obima projekta i planiranih sredstava: velike kompanije mogu ostvariti veće uštede, ali će i investicija biti veća, dok male firme i privatna lica imaju ograničen budžet te su im bliža amaterska rješenja.

Mikroporozni elastomeri predstavljaju prostorno umrežene makromolekule sa izraženom ćelijskom strukturom. Količine izabranih komponenti umrežavajuće smese određuju eksploataciona svojstva ovih materijala. Za specifične primene elastomera neophodno je ostvariti željeni nivo umreženja kao i gustinu materijala. U ovom radu ispitan je uticaj sadržaja sredstva za ekspandiranje na svojstva mikroporoznih materijala na osnovu terpolimera poli-(etilen-ko-propilen-ko-2-etiliden-5-norbornen) kaučuka (EPDM)umreženih sumporom i ojačanih česticama čađi. Variran je sadržaj sredstva za ekspandiranje (1,3; 1,8 i 2,0 phr). Ustanovljeno je da su dobijeni elastomerni materijali pogodni za primenu u oblasti proizvodnje zaptivnih profila za potrebe automobilske industrije.

Тржиште малопродаје у Републици Српској једно је од најбрже растућих тржишта у последњих двадесетак година. То није случај само у Републици Српској и окружењу, већ и широм свијета. Доказ за то представља раст ланаца маркета, мегамаркета, тржних центара и других специјализованих малопродајних објеката. Много је лакше остварити раст на тржишту, а тиме и пословни успјех, него задржати конкурентност на изузетно пробирљивом и релативно доброснабдјевеном тржишту, какво је малопродајно тржиште Републике Српске. Један од начина задржавања конкурентности и истовременог раста је унапређење продаје којим продавци разним инструментима стимулишу потрошаче како би куповали производе из широког асортимана властите понуде.Циљ овог истраживања је управо да се утврди како и на који начин унапређење продаје утиче на понашање потрошача у куповини. Цјелокупно истраживање заснива се на потврђивању постављених хипотеза, а добијени резултати се могу користити у даљем истраживању и доказивању како инструменти унапређења продаје утичу на понашање потрошача.

Postojanje međunarodnih ugovora o pravima iz socijalnog osiguranja reguliše prenos iz jedne države u drugu državu ugovornicu, prava iz oblasti zdravstvenog osiguranja i zaštite. Iako postoje već niz godina, primjena tzv. konvencija o socijalnoj sigurnosti, i iz njih izvedenih prava, još nije dovoljno zaživela u radu zdravstvenih ustanova, već predstavljaju nepoznanicu koja se ignoriše ili se njihova primjena izbjegava. Pojedine zdravstvene ustanove imaju veća iskustva u ostvarivanju koristi iz pružanja usluga po ugovorima, ali su i kod njih prisutne rezerve i neiskorišteni potencijali. Davanje usluga inostranim korisnicima zdravstvenog osiguranja može se izjednačiti sa izvozom zdravstvenih usluga, a koji se ostvaruje u domaćoj ustanovi. Koristi od davanja usluga po osnovu međunarodnih sporazuma imaju i inostrani osiguranik, kojem je usluga neophodna, i zdravstvena ustanova koja dobija novog korisnika usluga, kao i zdravstveno osiguranje, koje posredno a nekad i jeftinije može da pokrije osigurani slučaj. Cilj ovog rada je da ukaže na potrebu aktivnog pristupa davanju usluga inostarnim osiguranicima kao i da se primjena ugovora obavi na što efikasniji način, a iz toga postignu koristi za ustanovu i za korisnika usluga.

The substantial advantage of 3D printing is the ability to fabricate complex shapes objects from liquid molecules or powder grains which joins or solidifies using computer design files (CAD) to produce a three-dimensional object with material being added together layer by layer. This process is considered as an industrial technology. The most-commonly used 3D printing procedure is a material extrusion technique called fused deposition modelling. The producers of 3D printers have already developed prototypes for education purposes. The importance of the incorporation this printing method in schools is the fact. The learning experience for digital media is becoming a priority in school education. The practical application of this technique can be incorporated into a wide variety of school subjects to simplify the sophisticated theoretical concepts. 3D printing is the example of cooperation within material science and mathematics but this platform is very often not supported by the high school curriculum, but latest trends propose different approaches and make education close to the science achievements and contemporary life. Building lessons plans and project could help students to learn more contemporary achievement in this field. It is new trend to support enthusiastic teachers who want to implement this method of additive manufacturing in education. This paper provides an overview of 3D printing methods and highlights the possibility of their implementation in educational techniques.