Predmet rada je razmatranje evolucije teorijskih pristupa ekonomskoj racionalnosti, kao ključnog principa ekonomskog izbora u ekonomskoj nauci. Cilj rada je da istakne značaj i dominaciju institucionalnog (postracionalnog) ponašanja u savremenoj ekonomskoj nauci i objasni osnovne razloge za prednje. Korišćenjem metoda apstrakcije, indukcije, dedukcije, deskriptivne analize i komparacije, u radu se pokušava dokazatihipoteza da je institucionalni pluralizam dominantan i jedini mogući savremeni razvojni princip, koji preporučuju neoinstitucionalne ekonomske teorije (NET), a dokazuje praksa svih ekonomski razvijenih država, u kojima nema mjesta za bilo kakve monističke improvizacije (tipa neoliberalizma, dirižizma i sl.).U zaljučku se naglašava začaj institucionalnog pluralizma za društveni i ekonomski razvoj.

The paper examines the current state and the possibilities of using contemporary approaches and tools in HelpDesk systems development with the aim to examine its disadvantages. Disadvantages are accurately analyzed and the paper gives clear guidance how to eliminate them. It has been noticed that current design and development approaches have their own advantages and disadvantages. The application of the unified approach that combines the best individual characteristics of the existing approaches enables development of an automated HelpDesk system that is capable of expanding its own expertise. By combining unified aspect approach with the zero tolerance model driven approach, a new innovative approach to the development of a wide range of expert systems is obtained. This innovative approach is characterized by the highest possible degree of modularity. The application of the aforementioned approaches has also enabled expansion and improvement of the existing expert systems used for servicing numerous companies operating in various fields of business.

It is beyond any doubt that victims of human rights violations are rarely in position to initiate court proceedings fighting systematic discrimination themselves, which makes the role of human rights institutions indispensable. This specific mandate gives rise to numerous questions, such as: to what extent state institution takes the role of the legal representative, what capacities should it possess, on what basis it selects the cases meriting court intervention, is court intervention equally suitable in all areas of human rights protection and which analyzed model from Europe or wider has proved to be the most effective? Article offers analysis of court interventions in federal states with complex government structure and multiple institutions mandated with human rights protection, be it Ombudsmen Institution or Equality Body, court interventions in states with single human rights institution, comparative practice present in various European states, as well as interventions of human rights bodies before European tribunals. Author outlines the legal framework, human resources, and administrative structure that need to be provided, so that court interventions would have the desired effect and generate positive changes. In this process, it is of paramount importance to respect existing legal traditions and intrinsic practices, which proved their practical applicability over time, while any attempt to use legal transplants, with a goal of hastily unification of national legal orders and imposing transnational jurisdiction, can only produce confusion and countereffects.

Recently, controlled drug release systems have been garnering a lot of attention, due to more targeted and effective approach for delivering drugs to a specific tissue. Because of a specific structure and natural abundance, clays are being added to those systems in order to increase its efficiency and minimize costs. In this study, controlled release kinetics of the drug active substance 5-Fluorouracil was studied, using halloysite clay/polymer drug carriers. For this purpose, the halloysite clay was initially modified with cetyltrimethyl ammonium bromide (CTAB). Drug carriers were prepared by adding modified halloysite clays in the mixtures of polyvinyl alcohol (PVA) and sodium alginate. Firstly, the swelling behaviour of the prepared substances was studied in buffer solutions at different pH. The drug release kinetics from the drug carriers, loaded with 5- Fluorouracil, was observed under a UV-spectrophotometer at 266 nm. Release profiles of the active substance were obtained by studying its release in buffer solutions at different pH. The results showed that the prepared drug carriers with modified halloysite clay were suitable for carrying and releasing of the 5-Fluorouracil.

U radu opisujemo, prvi put na ovim prostorima, psihološke profile aktera mobinga u vojnoj sredini. Akteri mobinga u vojnoj sredini su nešto specifičniji profili ličnosti nego u civilnom sektoru. Do sada se uglavnom govorilo o moberu i žrtvi mobinga. Mober je psihopatske strukture ličnosti i najčešće je na komandnom formacijskom mjestu, ali to nije pravilo. Žrtva mobinga je najčešće na nižem formacijskom mjestu u vojnoj hijerahiji i uglavnom su to potčinjeni članovi kolektiva.Žrtve su u najvećem broju slučajeva, među najsposobnijim, najstručniji u okviru formacijskog mjesta i svog VES-a1. Motivisani su za vojni poziv i imaju visok motiv za postignućem. Vole svoj posao i reaguju na stimulativne mjere. To su starješine koje izazivaju zavist kolega, pošteni, koji se strogo drže vojnih propisa. U svom radnom vijeku su, zbog svojih rezultata, više puta nagrađivani i pohvaljivani. Na povjerenim poslovima i radnim zadacima, ispoljavaju pedantnost u radu, poštuju rokove izvršenja zadataka, striktno se drže vojnih propisa, inovacija u radu i samoinicijativnosti. Posebno je interesantan još jedan profil, koji spada u aktere mobinga, a koji do sada nije spominjan u teoriji i praksi: to su imitatori mobera. Oni predstavljaju „sigurnosni kordon“ mobera, grupu za podršku. Uglavnom su to, psihološki gledano, jednostavne strukture ličnosti. Kada uđu u „posao imitatora“, tada često svoja zapažanja prevode na jezik sopstvenog interesa. Njima se dozvoljavaju povremena odstupanja u vojničkom ponašanju. Među imitatorima mobera ima starješina, koji su u prošlosti imali vojničkih „grijehova“, tako da ih mober zaista „drži u šaci“. Rad je koristan za vojne psihologe, a naročito starješine na komandnim pozicijama, koji na osnovu iznijetih činjenica, mogu lako da prepoznaju aktere mobinga u vojnom kolektivu i da na osnovu tih saznanja preduzmu adekvatne mjere prevencije.

У осигурању од ауто-одговорности према трећим лицима, добро постављање тарифа је од виталног значаја за опстанак осигуравача. Осигурање од аутоодгово-рности у Републици Српској (РС) је законски обавезно, премијски систем је административно одређен, а премија овог вида осигурања заузима највеће учешће у портфељу осигуравајућих друштава. Основни проблеми у функционисању сектора осигурања од аутоодговорности су: нелојална конкуренција, нарушавање премијског система, велики удио транс-акција са повезаним лицима, недостатак транспарентности, неразвијени системи интерне контроле и ревизије и лоше управљање трошковима. Одређивање тарифа на либерализованим тржи-штима је посао који обавља свако осигуравајуће друштво самостално, уз примјену математичко-статистичких метода, како би се премије што адекватније одредиле и прилагодиле ризичности сваког осигураника. У процесу увођења система слободног одређивања цијена осигурања од ауто-одговорности, неопходно је обезбиједити бројне предуслове, а најважнији су: успостављање поуздане статистичке основе за формирање тарифа; унапређење надзора и усаглашавање са европским законодавством. Поједине земље су имале великих проблема након увођења либерализације тарифа, док су друге прошле са мањим потресима. Либерализација тарифа ствара одређене опасности, али и користи по тржиште осигурања од аутоодговорности РС. У тренутној политичкој, правној и еконо-мској ситуацији у којој се налази Република Српска, најприхватљивије рјешење је дјелимична и постепена либерализација тржишта осигурања од ауто-одговорности.

U radu će biti izvršena komparativna analiza vodećih ERP sistema otvorenog koda. Na početku će biti opisan pojam ERP sistema otvorenog koda, prednosti i nedostaci u odnosu na vlasničke ERP sisteme sa aspekta fleksibilnosti, cene proizvoda, troškova održavanja i korisničke podrške. Biće izvršena analiza faktora koji imaju uticaj na opredeljenje za ERP sisteme otvorenog koda i komparacija četiri rešenja - Compiere, ADempiere, Odoo i Openbravo. Za svaki od njih biće prikazane funkcionalnosti, korišćene tehnologije, prednosti i nedostaci upotrebe. Nakonprikaza svakog od rešenja biće izvršeno njihovo poređenje po različitim kriterijumima sa ciljem olakšavanja procesa odlučivanja i odabira optimalnog ERP sistema. Neki od kriterijuma poređenja biće funkcionalnosti, korišćena tehnologija, cena proizvoda, troškovi održavanja, korisnička podrška i kastomizacija. Na kraju rada biće iznet zaključak kao sumarni rezultat istraživanja.

Upravljanje bankarskim resursima je složeno i zavisi od više faktora. Stoga pojedinačni faktor, bez obzira koliko bio značajan, nije dovoljan da se racionalno upravlja ovim resursima. S obzirom da su resursi banke različiti i da ih sve nije moguće, niti potrebno držati pod kontrolom, banka se obično koncentriše na njihove najznačajnije kategorije. S tim u vezi banka mora prvo da definiše poslovnu politiku kao sredstvo za ostvarivanje postavljenih ciljeva, budući da njih nije moguće ostvariti ako se racionalno ne upravlja bankarskim resursima. Osim internih faktora, bankamora da respektira makroekonomske okolnosti i institucionalni okvir monetarne politike i faktore koji djeluju na fokusiranom tržišnom segmentu. Poslovna politika banke mora biti prilagodljiva i efikasna, ali i da odražava stabilnost, što podrazumijeva da se poštuju faze u njenom donošenju i da se pravilno kvantificiraju unutrašnji faktori, a vanjski anticipiraju. S obzirom da su veličina banke i geografski obuhvat primarnih plasmana, organizacija, planiranje i drugi elementi poslovanja u ingerenciji nosilaca upravljanja bankarskim resursima, oni su sa internog aspekta posmatrano ključni elementi za definiranje poslovne politike banke.

Polymeric materials are commonly used for many purposes in Tissue Engineering Applications. In particular, they are used as scaffolds which are specially prepared in cell growth studies as well as drug loading and release systems. In drug delivery and controlled release systems functional, scaffolds are widely used in order to send the drug to its target region. On the other hand, in cell growth systems patterned polymeric scaffolds are prepared and used to allow the cells to grow at a certain region with a particular form. For this purpose, different techniques are used for the adhesion of cells onto the material surfaces. In this study, patterned scaffolds from various polymers as Polymethylacrylate (PAM), Polystyrene (PS) and polyvinylchloride (PVC) were prepared using micro contact printing with the soft Lithographic Technique. The prepared materials were morphologically analyzed and cell growth was followed by using electron scanning microscope (SEM). Poly (dimethylsiloxane) (PDMS) molds were prepared in different shapes and used as stamp materials to transfer the designed patterns. The cell growth on these patterned surfaces was followed after seeding L929 mouse fibroblasts cells. Neutral Red Uptake Assay was applied to observe cell growth. The cell growth experiments showed that the cells were attached to the patterned surfaces and a significant increase in cell growth on the surfaces were observed.

Razvojem informatičkih tehnologija, potreba za prenosom podataka zahtijevala je konstantno širenje kanala za prenos podataka i komunikaciju. Širenje interneta dovelo je do integracije različitih komunikacijskih servisa kao što su npr. video komunikacija, radio, TV. Samim time se generisala i velika količina podataka. U početku su prenosni mediji bili bakreni kablovi koji su podržavali prenos relativno malog prometa, dok u današnjici sve veću ulogu preuzimaju optički kablovi. Namjena optičkih komunikacijskih sistema jeste prenos signala velikim brzinama na velike udaljenosti, putemoptičkih veza. Za razliku od aktivnih komponenti koji se nalaze na strani operatera, korisnik kako bi uspostavio optičku mrežu, zahtijeva samo pasivne elemente. Razvoj optike doveo je do podjele udaljenosti postavljanja optičke topologije, tako se je pojavio FTTx.